Zie je bruine vlekken op je portafilter of een roestplekje op het waterreservoir? Je bent niet de enige — vooral in Nederland met ons harde kraanwater gebeurt dit snel. Lees dit nu: met een simpele zout‑methode kun je veel oppervlakkige roest binnen enkele minuten wegkrijgen, zonder dure vervanging of een monteur.
Ik heb het zelf getest op het uitgeklopte bakje, het filtermandje en de lekbak van een espressomachine die al jaren in gebruik was. Het werkte sneller dan ik verwachtte — maar er zitten twee belangrijke waarschuwingen aan vast.
Waarom dit vaak misgaat
Je verwacht dat een koffiemachine een paar jaar meegaat, maar in Nederland sluipen twee boosdoeners binnen: kalk en roest.
- Hard water legt kalkafzetting in leidingen en boiler.
- Roest verschijnt vooral op losse metalen onderdelen die nat blijven (drip tray, portafilter, filtermandje).
- Veel mensen proberen alles tegelijk: ze gooien azijn in het reservoir of schuren te hard — dat kan onderdelen beschadigen.
De nuance: wanneer zout wel en niet helpt
Belangrijk: doe dit alleen op verwijderbare metalen onderdelen. Zout + zuur kan roest wél snel verwijderen van roestige plekken, maar zout in het waterreservoir of in de leidingen kan de machine beschadigen en de garantie doen vervallen.
In mijn praktijk werkte de combinatie van zout en citroenzuur (of witte azijn) als een soort vloeibaar schuurpapier — veel roest lost op in een paar minuten. Voor intern onderhoud blijf ik toch bij merken‑descaler of citroenzuur voor doorspoelen.
Wat je nodig hebt (lokale spullen)
- Grof keukenzout of zeezout (verkrijgbaar bij Albert Heijn, Jumbo — kosten onder €2).
- Citroenzuurpoeder of witte azijn (citroenzuur koop je bij AH of tuincentra; azijn bij Jumbo, Kruidvat).
- Warm water, een oude tandenborstel, zachte doek en rubberhandschoenen.
- Optioneel: Scotch‑Brite zacht schuursponsje (geen staalwol).
Stap‑voor‑stap: haal 10 jaar roest weg in 5–15 minuten
Dit is de exacte routine die ik gebruikte — volg hem precies.
- Stap 1: Haal de machine van het stopcontact en verwijder alle losse metalen onderdelen (portafilter, filtermandje, lekbak).
- Stap 2: Spoel grof vuil weg met warm water.
- Stap 3: Maak een oplossing: 1 deel citroenzuur (of 2 delen witte azijn) op 4 delen warm water. Voeg 1–2 eetlepels grof zout per halve liter toe.
- Stap 4: Leg de onderdelen in de oplossing en laat 5–15 minuten weken. Bij lichte roest: 5 minuten; bij hardnekkige plekken tot 15 minuten.
- Stap 5: Wrijf zacht met een tandenborstel of zacht sponsje — de roest glijdt er vaak af. Gebruik meer zout direct op het plekje als extra schuureffect.
- Stap 6: Spoel grondig met schoon water en droog meteen met een doek. Zet terug als helemaal droog.
Niet doen: nooit zout of azijn in de machine zelf gieten. Niet schrubben met staalwol. Niet gebruiken op elektrisch of gevernist materiaal.
Waarom citroenzuur vaak beter is dan azijn
- Citroenzuur ruikt minder en is vriendelijker voor rubberen onderdelen.
- Je krijgt geen azijnsmaak in je machine.
- Deskundigen in Nederlandse cafés gebruiken citroenzuur voor ontkalken omdat het effectief en goedkoop is.
Extra tips die je niet overal leest
- Voor roestvlekken op roestvrij staal: wrijf eerst droog zout op de plek en knijp vervolgens citroensap of azijn erbij — laat even inwerken.
- Bij porseleinen onderdelen werkt zuiveringszout (baksoda) beter dan zout + zuur.
- Bewaar onderdelen droog: in de drogere Nederlandse winters werkt condens sneller roest in de hand — even afdrogen na gebruik voorkomt veel.
- Als je in een hard‑watergebied woont (Noord‑Nederland): overweeg een waterfilterkan (bijv. Brita) voor het reservoir; kost je per jaar minder dan een reparatie.
Wanneer moet je een vakman bellen
Als roest diep in de boiler zit of je merkt metaaldeeltjes in je koffie, stop en bel een monteur. Dit zout‑trucje is geweldig voor oppervlakken en losse onderdelen, maar geen vervanging voor professioneel onderhoud.
Ik heb een machine gezien waar het filtermandje weer zo glansde dat collega’s dachten dat ik het had vervangen — terwijl het slechts vijf minuten weken en een zachte borstel waren. Dat voelde bijna oneerlijk goedkoop tegenover nieuwe onderdelen van €30–€60.
By the way, als je op zoek bent naar goedkope citroenzuur in Nederland: AH huismerk of tuincentra verkopen 500 g voor rond de €3–€5 — genoeg voor meerdere schoonmaakbeurten.
Laatste waarschuwing
Dit werkt snel, maar veiligheid eerst. Test altijd op een klein onopvallend stukje en zorg dat alles goed is uitgespoeld. Roest verwijderen is één ding; zorgen dat er geen nasmaak of corrosie overblijft is net zo belangrijk.
Heb jij een koffiemachine‑ramp of juist een slimme schoonmaaktip die ik nog niet ken? Deel je verhaal — ik ben benieuwd wat in Nederlandse keukens echt werkt.