Het is een koude realiteit waar veel huishoudens in Nederland mee te maken krijgen: de gasprijzen blijven onvoorspelbaar en de energiezekerheid voelt fragiel. Nu de winter ten einde loopt, zien we schrikbarend lage gasreserves in Europa. De cijfers zijn niet mals en laten zien dat onze opslagsystemen in een tempo leeglopen dat we in tien jaar niet meer hebben gezien. Dit is geen alledaags bericht; dit vraagt nu uw aandacht.
Een ongekend lage vulgraad in Europa
De opslagfaciliteiten voor aardgas in de Europese Unie vertonen zorgwekkende niveaus. Vooral Duitsland, met zijn cruciale rol in de Europese gasmarkt, staat onder grote druk. De nationale gasreservoirs, die normaal gesproken een belangrijke buffer vormen, zijn momenteel slechts voor iets meer dan 22% gevuld. Dit tempo van uitputting is, volgens Duitse media, niet eerder voorgekomen in de afgelopen tien jaar.
De achterliggende oorzaken van de snelle daling
De koude wintermaanden hebben ongetwijfeld hun tol geëist, maar de redenen voor de snelle uitputting van de reserves gaan verder. De realiteit is dat Duitsland het stookseizoen begon met lagere aanvangsvoorraden dan gebruikelijk. Dit betekent dat zelfs een normale wintervraag de opslagtanks sneller heeft doen dalen.
Niet alleen Duitsland heeft het moeilijk
De trend van dalende vulgraden is een pan-Europees fenomeen. De situatie in Duitsland is een symptoom van een bredere uitdaging:
- Frankrijk ziet zijn opslagfaciliteiten ook nauwelijks boven de 22% blijven.
- In Nederland ligt het vulniveau zelfs nog lager.
- België bevindt zich met minder dan 25% in een vergelijkbare situatie.
- Oostenrijk zit rond de 38%.
Deze cijfers tonen aan dat het continent als geheel meer gas heeft verbruikt dan verwacht, waardoor de reserves na de winter harder zijn geslonken dan normaal.
Uitzonderingen aan de top: Polen en Italië
Aan de andere kant van het spectrum bevinden zich landen die hun winter met een gezondere buffer tegemoet zijn gegaan. Polen kan bogen op gaspopslaag van meer dan 50%, en Italië handhaaft een vergelijkbaar niveau. Dit biedt meer flexibiliteit bij prijsfluctuaties en mogelijke leveringsproblemen, hoewel directe vergelijkingen complex zijn vanwege uiteenlopende consumptie- en importpatronen.
Warmere klimaatlanden in een stabielere positie
Landen met mildere winters, met name in het zuiden, hebben minder druk op hun gasreserves ondervonden. Spanje heeft reserves van ongeveer 56%, terwijl Portugal met bijna 75% een indrukwekkend niveau handhaaft. Dit is direct te verklaren door een lagere verwarmingsbehoefte.
Paniek is voorlopig niet nodig, maar voorzichtigheid wel
Ondanks de alarmerende cijfers, waarschuwen sommige marktanalisten voor dramatische voorspellingen. Andreas Maulberger van Union Investment merkt op dat in voorgaande jaren de reserves vanaf dit punt doorgaans nog 10% daalden. Als de temperaturen niet plotseling extreem kelderen, zou het vulniveau in Duitse opslagen tot ongeveer 15% kunnen dalen tegen het einde van het stookseizoen. Dat is nog geen kritieke grens.
Europa’s energielandschap is veranderd sinds 2022
De huidige situatie moet worden gezien in een bredere geopolitieke context. Na de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland heeft de Europese Unie in 2022 nieuwe regels ingevoerd voor gasopslag. Lidstaten zijn verplicht om de opslagfaciliteiten vóór de winter tot minimaal 90% te vullen. Deze regels, oorspronkelijk tot 2025, zijn verlengd met flexibele mechanismen om de risico’s op leveringsschokken en prijscrisissen te minimaliseren.
Het tijdperk van LNG en de cruciale rol van opslag
Nu Europa zich losmaakt van Russisch pijpleidinggas, wordt er steeds meer geleund op de import van vloeibaar aardgas (LNG) uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten en het Midden-Oosten. Dit gas moet worden opgeslagen, wat de gasopslagfaciliteiten tot een cruciaal onderdeel van de energie-infrastructuur maakt.
De noodzaak van meer opslagcapaciteit in Europa
Binnen de energiesector wordt al gesproken over een structurele uitdaging. Prognoses suggereren dat na 2030 sommige landen mogelijk tekort zullen komen aan opslagcapaciteit, zeker als gas een belangrijke rol blijft spelen als overgangsstof in de energietransitie. Gas Storage Poland schat dat de huidige capaciteit in Polen nog tot 2029 ruim voldoende zal zijn, maar dat er vanaf 2030-2035 een tekort kan ontstaan. Op de lange termijn is de uitbreiding van opslagfaciliteiten geen optie meer, maar een pure noodzaak.
Hoe beïnvloedt deze situatie uw dagelijkse energierekening en gemoedsrust?