Je hebt vast gemerkt dat Google steeds vaker antwoorden geeft boven de zoekresultaten, in een handige AI-samenvatting. Wat prettig lijkt, is voor veel uitgevers het begin van het einde. Hun content wordt gebruikt om deze samenvattingen te vullen, maar de lezer klikt vervolgens niet meer door naar de website. Dit zorgt voor een enorme daling in verkeer en inkomsten. Nu hebben uitgevers de knuppel in het hoenderhok gegooid: ze hebben een officiële klacht ingediend bij de Europese Commissie tegen Google.
De kern van het probleem: AI die waardevolle kliks opslokt
Het probleem is simpel, maar de impact is enorm. Vroeger werkte het zo: je zocht iets, zag een kop > klikte op de link > las het artikel > zag advertenties > misschien volgde een abonnement. Nu geeft Google het antwoord direct in de zoekresultaten. Voor jou als gebruiker is dat handig, maar voor de makers van die content betekent het dat de lezer niet meer doorklikt. En dat voel je direct aan je portemonnee.
De European Publishers Council (EPC) heeft nu een antimonopolieklacht ingediend. Ze beschuldigen Google ervan misbruik te maken van zijn dominante positie. Hun content wordt gebruikt voor AI-samenvattingen zonder duidelijke toestemming, effectieve opt-out opties, of eerlijke compensatie.
“Opt-out is een verdwijntruc”: de klacht ontleed
Het argument van de uitgevers is scherp: als je content wordt gebruikt voor een samenvatting, mis je kliks. Maar probeer je je hiertegen te weren, dan loop je het risico om helemaal niet meer zichtbaar te zijn in de zoekresultaten. Het voelt als een keuze, maar het is een onderhandeling met de poortwachter van je publiek.
Christian Van Thillo, voorzitter van de EPC, omschrijft het treffend: als een platform je content pakt, de gebruiker bij zich houdt, en jou de illusie geeft dat je nog controle hebt, dan is dat geen partnerschap meer. Het is het herschrijven van de economie. De strijd gaat niet zozeer over innovatie, maar over wie de waarde opeist.
Waarom dit ook voor Nederland belangrijk is
Voor Nederlandse websites is dit extra gevaarlijk. Onze markt is kleiner en we zijn sterk afhankelijk van zoekverkeer. Als een deel van de vragen – denk aan weer, tips, gezondheid of financiën – al door Google wordt beantwoord, blijft voor de website alleen de dure contentproductie over met een lage opbrengst. Een paar procent minder kliks in Nederland kan veel harder aankomen dan in een grotere markt.
Daarnaast ontstaat er een ander, onaangenaam effect: de AI-samenvatting wordt het nieuwe ‘eerste scherm’, en de website wordt een secundaire bron, zelfs als zij de originele informatie heeft gemaakt. Dit kost niet alleen advertentie-inkomsten, maar ook de directe band met je merk. Mensen onthouden dat ze het ‘in Google zagen’, niet dat ze het op jouw specifieke website lazen.
Europa kijkt mee: een kantelpunt voor de regels?
Deze klacht komt niet uit de lucht vallen. Binnen de Europese instituties groeit het besef: mag een zoekgigant zijn marktmacht gebruiken om uitgevers te dwingen akkoord te gaan met voor hen schadelijke voorwaarden, zeker als het om AI-samenvattingen gaat? Uitgevers willen een principe vastleggen: als jouw content een systeem voedt, moet je een reële keuze en compensatie krijgen – geen ‘keuze’ die je zichtbaarheid kost.
Dit verhaal draait om die ene zin die redacties steeds vaker hardop uitspreken: als een platform tegelijkertijd de weg naar je publiek is, de eigenaar van de etalage en de verteller van jouw content, dan kan het bijna alles opeisen – en laat het jou alleen achter met het werk en de rekeningen.
Wat vind jij? Moeten uitgevers meer controle krijgen over hoe hun content wordt gebruikt door AI? Deel je mening hieronder!