Hoewel veel inwoners nog wachten op hun energierekening van januari, sturen de energiemarktgegevens al een duidelijk signaal: de situatie is niet positief. De Nord Pool beurs registreerde in januari een recordgemiddelde elektriciteitsprijs van €152,47 per megawattuur (MWh). Dit is het hoogste niveau in bijna een jaar, en zo’n stijging betekent onvermijdelijk één ding: voor een deel van de consumenten kunnen de rekeningen onaangenaam verrassen.
Het energiebedrijf Elektrum Lietuva meldt dat zo’n hoog gemiddeld maandelijks prijsniveau op de markt niet meer is voorgekomen sinds februari vorig jaar. En hoewel de elektriciteitsprijs op de beurs voor velen klinkt als “slechts statistiek”, vertaalt dit zich in werkelijkheid direct naar de portemonnee van de huishoudens – vooral diegenen die plannen hebben gekozen die gekoppeld zijn aan de beursprijs of die garantielevering ontvangen.
Cijfers liegen er niet om: het januari-gemiddelde is maar liefst 82% hoger dan in december
Een vergelijking die door Elektrum Lietuva is verstrekt, toont aan dat de gemiddelde elektriciteitsprijs op de beurs in januari 2026 maar liefst 82% hoger was dan in december 2025, toen het gemiddelde €83,94 per MWh bedroeg. Vergeleken met januari 2025 (€89,38 per MWh), is de stijging ook indrukwekkend – 70%.
Mantas Kavaliauskas, commercieel directeur van het bedrijf, geeft toe: de situatie in januari, waarbij de elektriciteitsvraag en de productiekosten samenkomen, is het slechtst mogelijke scenario voor consumenten.
Waarom is dit gebeurd: de belangrijkste reden – kou en een verminderde bijdrage van hernieuwbare bronnen
Energie-experts herhalen vaak dat de energiemarkt in de winter gevoelig is voor temperaturen, maar dit keer was de impact bijzonder acuut. Volgens M. Kavaliauskas werd de prijsstijging voornamelijk gedreven door de extreem koude weersomstandigheden: wanneer de elektriciteitsvraag sterk toeneemt, maar tegelijkertijd de productie uit hernieuwbare bronnen afneemt.
Tijdens de koudere periode wordt de situatie in de Baltische staten behoorlijk paradoxaal: er is meer energie nodig, maar juist dan is het duurder om deze te produceren. Wanneer er een tekort is aan wind, zon of andere hernieuwbare bronnen voor generatie, wordt het grootste deel van de benodigde energie geproduceerd in traditionele centrales, die hogere productiekosten hebben. Het resultaat is een disbalans, die op de beurs vrijwel automatisch leidt tot een prijsschok.
Wie zal het meest voelen: beursplannen en garantielevering
Hoewel consumenten met een vast-prijsplan in januari nog rustiger kunnen zijn, zullen degenen die hebben gekozen voor plannen met een beurs-gekoppeld tarief de grootste klap te verduren krijgen. In zo’n geval worden prijsveranderingen direct doorberekend in de eindfactuur, waardoor januari een maand kan worden waarin de elektriciteitskosten “zonder waarschuwing stijgen”.
Een andere kwetsbare groep zijn consumenten die garantielevering ontvangen. Elektrum Lietuva geeft aan dat voor deze consumenten het eindtarief dat wordt toegepast voor januari 2026 €0,32 per kilowattuur (kWh) bedraagt. Zo’n tarief is aanzienlijk hoger dan de meeste reguliere plannen, waardoor zelfs een laag elektriciteitsverbruik kan leiden tot een zeer tastbare rekening.
Signaal aan de bevolking is duidelijk: het is de moeite waard om te controleren welk plan je hebt
Deze situatie herinnert ons opnieuw aan één ding dat sommige mensen pas ontdekken als ze de rekening ontvangen: de elektriciteitsprijs wordt niet alleen bepaald door de hoeveelheid die je verbruikt, maar ook door het leveringsplan dat je hebt gekozen. Als je een plan hebt dat gevoelig is voor de beursprijs, is het de moeite waard om je voor te bereiden op zeer sterke schommelingen in de kosten tijdens de wintermaanden.
En het januari-record laat nog een andere tendens zien – dergelijke sprongen zijn geen “eenmalig toeval”. In de energiemarkt is een combinatie van enkele factoren nodig: kou, verminderde groene productie en een verhoogde vraag. En dan bereiken de prijzen grenzen die voor velen een onaangename verrassing worden.
Welk type elektriciteitsplan heb jij en hoe ga je om met de stijgende energieprijzen?