Je tomatenoogst begint niet pas buiten in de tuin, maar al op de vensterbank, zodra de zaadjes ontkiemen. Het voorbereiden of kiezen van de juiste zaaimengsel is cruciaal. De samenstelling bepaalt niet alleen hoe sterk je zaailingen worden, maar ook hoe productief je toekomstige tomatenplanten zullen zijn. Veel beginnende tuiniers denken dat meer ‘natuurlijke’ toevoegingen altijd beter zijn. Helaas kan te veel enthousiasme leiden tot zwakke, slungelige of zelfs dode zaailingen. Ik heb gemerkt dat veel beginnende tuinders in de fout gaan door bepaalde dingen in het startsubstraat te stoppen. Hier lees je welke dat zijn.
Waarom de samenstelling van je zaaimengsel zo belangrijk is
Jonge tomatenplantjes hebben een extreem gevoelig wortelsysteem. Dit systeem is nog volop in ontwikkeling en is kwetsbaar voor zowel een te hoge concentratie voedingsstoffen als een ongeschikte bodemstructuur. Een goed zaaimengsel moet aan een paar eisen voldoen:
- Luchtig en waterdoorlatend: Dit voorkomt verstikking van de wortels.
- Vochtvasthoudend, maar niet drassig: Het moet vocht kunnen vasthouden zonder dat het water blijft staan.
- Gebalanceerde voedingssamenstelling: Niet te veel, niet te weinig.
Te ‘zware’ of te geconcentreerde aarde kan de groei vertragen, wortelrot veroorzaken of de ontwikkeling van je zaailingen volledig stopzetten. In mijn praktijk zie ik dit vaker dan me lief is.
Verse mest en kippenmest: een gevaarlijke combinatie
Hoewel organische meststoffen als zeer waardevol worden beschouwd, mogen ze absoluut niet gebruikt worden in de beginfase van het kweken van zaailingen. Verse mest en kippenmest bevatten een extreem hoog gehalte aan stikstof en andere actieve stoffen. Voor jonge wortels is deze concentratie veel te sterk. De wortels kunnen letterlijk ‘verbranden’, waardoor de plant begint te verwelken.
Zelfs als de zaailingen het overleven, zal hun groei langzaam zijn, de stengels zwak blijven en het wortelsysteem beschadigd raken. Bovendien kan verse organische mest de ontwikkeling van pathogene micro-organismen stimuleren, wat het risico op schimmelziekten vergroot, zeker bij hogere luchtvochtigheid. Als je toch natuurlijke meststoffen wilt gebruiken, zorg er dan voor dat ze goed verteerd zijn, en voeg ze pas toe als je de planten naar hun permanente groeiplaats verplant – niet tijdens het zaaien.
Verse zaagsel: meer kwaad dan goed
Een andere veelvoorkomende fout is het mengen van vers zaagsel in het zaaimengsel om de aarde luchtiger te maken. Op het eerste gezicht logisch, maar in de praktijk kan dit tot problemen leiden. Vers zaagsel bevat heel weinig voedingsstoffen en, belangrijker nog, het absorbeert stikstof uit de bodem tijdens het ontbindingsproces. Dit betekent dat je tomatenplantjes plotseling met een tekort aan dit essentiële element komen te zitten, wat cruciaal is voor de groei van bladeren en stengels. Het resultaat? Bleke, zwakke zaailingen.
Als je toch zaagsel wilt gebruiken, zorg er dan voor dat het goed verteerd of gecomposteerd is. Goede compost mag je wel zonder zorgen toevoegen.
Is het verstandig om tuinaarde te gebruiken?
Sommige tuiniers voegen simpelweg tuinaarde toe aan hun zaaimengsel. Dit kan echter te zwaar zijn, en nog belangrijker, het kan ziekteverwekkers of larven van plagen bevatten. Dit vormt een groot risico voor jonge zaailingen. Als je toch tuinaarde wilt gebruiken, is het aan te raden deze eerst te desinfecteren, bijvoorbeeld door het te verhitten in de oven of te behandelen met speciale middelen. Maar eerlijk gezegd is het simpeler en veiliger om een kant-en-klaar mengsel te kopen.
De meest betrouwbare oplossing: kwalitatief zaaimengsel
Voor het zaaien en opkweken van tomatenzaailingen kun je het beste kiezen voor een kwalitatief zaaimengsel van een betrouwbare fabrikant. Zulke substraten zijn doorgaans:
- Gebalanceerd samengesteld
- Gedesinfecteerd
- Met de juiste zuurgraad
Dit minimaliseert risico’s en stelt je in staat je te concentreren op de juiste watergift, verlichting en temperatuurregeling.
De belangrijkste regel
In de beginfase van het kweken van zaailingen geldt: minder is meer. Te veel ‘verbeteringen’ kunnen de belangrijkste oorzaak van mislukking worden. Een correct gekozen zaaimengsel vormt de stevige basis voor sterke tomatenplanten en een overvloedige toekomstige oogst.
En jij? Heb jij ooit fouten gemaakt met zaaimengsels voor je tomatenplantjes? Deel je ervaringen hieronder, we leren graag van elkaar!