Reizen was nog nooit zo makkelijk, maar tegelijkertijd zo verstikkend. Nu steeds meer bestemmingen in 2025 de piek van het toerisme bereiken, barsten de populairste Europese resorts uit hun voegen. Terwijl toeristen jagen op de perfecte Instagram-foto, verklaren omwonenden de oorlog aan de ‘Disneyficatie’. Zijn we bereid meer te betalen voor het recht om Venetië of Parijs te zien, of is het tijd om de manier van reizen zelf te veranderen?
2025: Een recordjaar met een wrange nasmaak
2025 wordt opgetekend in de analen van de reishistorie, en niet louter met positieve cijfers. Volgens de VN-Wereld Toerisme Organisatie bereikte het aantal internationale toeristen een duizelingwekkende 1,52 miljard. Dit overtreft zelfs de records van vóór de pandemie in 2019 met bijna vier procent. Meer dan de helft van deze stroom gutste Europa binnen.
Deze statistiek jubelt economen in, maar zaait terreur bij lokale gemeenschappen. Van de Venetiaanse kanalen tot de Parijse cafés, de vraag klinkt steeds luider: wie moet er werkelijk opdraaien voor de gevolgen van massatoerisme?
‘Wraaktoerisme’ en het verlies van authenticiteit
De zogenaamde ‘wraakreizen’-golf die na de pandemie opkwam – een onbedwingbare drang om verloren tijd in te halen – kalmeert nog steeds niet. De combinatie van goedkope vluchten, korte weekendtrips en de cultuur van sociale media heeft een explosieve cocktail gecreëerd: steeds meer mensen proberen in steeds minder plekken te passen.
De situatie wordt paradoxaal. Toeristen zoeken naar ‘authentieke ervaringen’ en willen ‘leven als de locals’, maar juist hun overvloed vernietigt die authenticiteit.
“Het probleem is niet het te grote aantal toeristen. Het probleem is een gebrek aan culturele diepgang,” merkt Aurora Pedro Pinto van de Porto boekwinkel ‘Livraria Lello’ treffend op.
Een enquête in Parijs onthulde een cynische realiteit: in sommige cafés betalen toeristen tot 50% meer voor dezelfde kop koffie dan locals. Hoewel dit voor reizigers wellicht een provocatie lijkt, biedt het omwonenden weinig troost terwijl ze de ‘Disneyficatie’ van hun stad aanschouwen.
Als een stad een decor wordt: de woede van de locals
De term ‘overtoerisme’ beschrijft niet alleen de fysieke drukte. Het is het gevoel dat je geboorteplaats stopt met een thuis te zijn en verandert in een pretpark.
Onderzoekers constateren een verontrustende trend:
- Infrastructuur veranderingen: Supermarkten maken plaats voor souvenirwinkels.
- Wooncrisis: Lange-termijnverhuur aan bewoners wordt vervangen door winstgevende vakantieappartementen.
- Transformatie van diensten: Lokale cafés worden werkplekken voor mobiele operators.
Het Spaanse resort Palma heeft drastische maatregelen genomen. Na jarenlange klachten van bewoners over onbetaalbare huurprijzen en de transformatie van het stadscentrum in een hotel, heeft de gemeente een volledig verbod op de bouw van nieuwe toeristenwoningen ingesteld. Dit is een duidelijk signaal: het welzijn van de lokale bevolking krijgt prioriteit.
De legendarische Parijse boekwinkel ‘Shakespeare and Company’ illustreert de omvang van de veranderingen. Vroeger ontving de winkel ongeveer 30 bezoekers per dag, nu komen er dagelijks tussen de 2000 en 3000 mensen. “Je kunt geen authentieke band verwachten met iemand die op dezelfde dag 2000 klanten heeft bediend,” treurt eigenaresse Sylvia Whitman.
Lost hogere prijzen het probleem op?
Politici en stedenplanners zoeken naar oplossingen, en de meest voorgestelde remedie is het toerisme duurder maken. Dit omvat hogere toegangsprijzen, stijgende ticketprijzen voor vliegtuigen en speciale heffingen voor bezoekers.
Maar experts waarschuwen voor de ‘klassieke’ zijde van deze oplossing. Alex Chapman van de ‘New Economics Foundation’ benadrukt de ongelijkheid:
“Vijftig procent van alle vliegreizen wordt door slechts één procent van de bevolking gemaakt.”
Duurder toerisme kan degenen straffen die het hele jaar sparen voor één reis, en de gewoonten van de allerrijksten niet veranderen. Bhutan heeft bijvoorbeeld hoge belastingen ingevoerd om het aantal toeristen te verminderen, maar het land is alleen nog toegankelijk voor de elite geworden. De toegangsprijzen van Venetië hebben tot nu toe slechts een beperkt effect op het verminderen van de stromen.
Technologie en de hoop voor de toekomst
Bij het ontbreken van eenvoudige antwoorden wordt de hoop gevestigd op technologie en de ‘dispersie’ (spreiding) van stromen.
- Dubrovnik: Het aantal cruiseschepen wordt beperkt, en vanaf 2026 worden er tijdslot-tickets ingevoerd voor dagjesmensen.
- Faeröer eilanden: Slimme navigatiesystemen leiden auto’s naar minder bekende locaties, zodat de populaire plekken kunnen ‘rusten’.
Kunstmatige intelligentie en realtime data kunnen een reddingslijn worden, toeristen waarschuween voor drukte en alternatieven aanbieden. In plaats van allemaal op hetzelfde uur naar de Eiffeltoren te dringen, kan technologie helpen om andere delen van de stad te ontdekken.
Conclusie: tijd om bewuster te reizen
Steden hebben toerisme nodig – het biedt banen en economische vitaliteit. Echter, het huidige model is slechts op korte termijn duurzaam. Zoals antropoloog Noel B. Salazar zegt, het probleem is niet het aantal toeristen, maar hun concentratie op specifieke punten.
“Er is maar één Parijs en maar één Venetië,” herinnert onderzoeker Stefan Gössling eraan. Als we deze plekken willen behouden, moeten we ons gedrag veranderen voordat de steden hun poorten sluiten.
Wat denk jij hiervan? Jouw mening telt! Laat een reactie achter of deel het artikel met vrienden.