U betaalt maandelijks verplichte zorgpremies, al tientallen jaren. Er wordt u gratis, hoogwaardige en toegankelijke gezondheidszorg beloofd. Maar wanneer u plotseling ernstige hulp nodig heeft, stuit u op een ijzeren gordijn met de tekst: “Geen afspraken, wacht een halfjaar”. Geen paniek – hetzelfde systeem opent prompt een klein, gouden deurtje voor u. Daar wacht u dezelfde arts die in het staatsziekenhuis “geen tijd” voor u had, maar nu glimlacht en uw 120 euro verwacht. Dit is het openlijke geheim van de Litouwse geneeskunde: een parasiterend systeem waarin patiënten cynisch worden gedwongen om twee keer voor dezelfde arts te betalen.
Een fluisteradvies van de balie en een wonder van 120 euro
Een 55-jarige man voelt zorgwekkende hartkloppingen en krijgt een verwijzing van zijn huisarts naar een cardioloog. Rimas belt de grote, staatskliniek van de stad, hopend op snelle hulp. Het antwoord van de receptioniste slaat in als een zweepslag: “De eerstvolgende vrije afspraak bij dokter X is over zes maanden. U kunt zich op de wachtlijst plaatsen.”
De man is verbijsterd – over zes maanden heeft hij de cardioloog misschien niet eens meer nodig. En dan gebeurt er wat duizenden Litouwers dagelijks meemaken. De receptioniste, zachtjes sprekend alsof ze een enorme gunst verleent, zegt: “Weet u, dokter X werkt op dinsdagen in de privékliniek aan de overkant van de straat. Misschien kunt u daar eens bellen.”
Rimas belt. Een wonder! Daar heeft dezelfde dokter X een plekje vrij… de volgende ochtend. Rimas bezoekt het glanzende privé-spreekuur, betaalt 120 euro voor een consult van 15 minuten, en vertrekt met een recept. Hij zit tegenover precies dezelfde persoon die in het staatssysteem net zo onbereikbaar voor hem was als een Hollywoodster.
Het parasiterende model: waarom hebben artsen een staatsziekenhuis nodig?
De logische vraag rijst: als een arts in een privékliniek in een uur verdient wat hij in een paar dagen in een staatsziekenhuis verdient, waarom stappen de beste specialisten dan niet volledig over naar de privésector?
Het antwoord onthult de meest cynische hoek van dit systeem. Het staatsziekenhuis is voor hen van levensbelang, omdat het fungeert als een basis van drie gratis pijlers:
- Status en reclame: Een privékliniek heeft een patiënt nodig. En een patiënt wil naar het hoofd van de afdeling van “Santara” of “Kauno klinikos”. Een staatsfunctie is de beste, door de staat betaalde marketingcampagne.
- Patiëntenstroom (aanzuiging): De staatskliniek genereert een eindeloze stroom zieke, angstige mensen. Wanneer de wachtlijsten kunstmatig worden opgeblazen, hoeft de arts (of de receptie) alleen nog maar deze door wanhoop gedreven stroom naar hun privé-spreekuur te leiden.
- Dure operaties en verantwoordelijkheid: Wat doet dokter X als Rimas, na een consult van 120 euro, toch een complexe hartoperatie nodig heeft? Zal hij hem opereren in de privékliniek? Meestal niet, want dat kost tienduizenden, en een privékliniek wil de risico’s van reanimatie en intensieve zorg niet dragen. Dokter X instrueert Rimas om terug te komen… naar het staatsziekenhuis.
Het resultaat: Al het snelle, gemakkelijke en winstgevende werk (consulten, echo’s) wordt “weggezogen” naar de privékliniek, terwijl alle dure, complexe en risicovolle kosten (operatiekamers, intensive care, verpleging) worden achtergelaten op de schouders van belastingbetalers en de staat.
Kunstmatig tekort en staatsmachteloosheid
Het Ministerie van Volksgezondheid (SAM) doet jaar in jaar uit alsof het dit probleem niet ziet. Artsen mogen officieel in meerdere ziekenhuizen werken.
Maar denk er logisch over na: hoe kan dezelfde persoon, na een zware dienst in een staatsziekenhuis, ’s middags nog tien privé-patiënten kwalitatief goed ontvangen? We hebben een systeem waarin de arts er fysiek belang bij heeft dat de wachtlijsten in het staatsziekenhuis zo lang mogelijk zijn. Als hij in het staatssysteem binnen een week te bereiken is – dan gaat zijn privé-spreekuur failliet.
Een kunstmatig tekort is de drijvende kracht achter de particuliere medische business. Dit is een gelegaliseerd conflict, waarbij de openbare plicht van de arts (mensen behandelen in een staatsinstelling) direct botst met zijn persoonlijke financiële belang (ervoor zorgen dat die mensen privé naar hem toe komen).
Twee keer betalen voor dezelfde dienst
Wij zijn de enige markt die dit soort absurditeit tolereert. Stel je voor dat je naar een openbare school gaat en hoort: “We gaan de wiskunde van uw kind niet geven, want de klassen zitten vol. Maar dezelfde leraar kan hem ’s avonds voor 50 euro bijles geven in zijn appartement.” Dat zou een schandaal zijn. Maar in de geneeskunde hebben we dit als normaal geaccepteerd.
U betaalt duizenden euro’s aan PSD-premies om staatsziekenhuizen te onderhouden, hen van dure apparatuur te voorzien en de artsen een basissalaris te betalen. Maar wanneer u de hersens en de tijd van die arts nodig heeft – moet u uw bankpas trekken en nogmaals betalen.
De Litouwse geneeskunde lijdt niet aan een gebrek aan geld of specialisten. Het lijdt aan hebzucht en dubbele standaarden, die onmiddellijk moeten worden verwijderd.