We horen het al sinds 1945: “Drink twee liter water per dag.” Het klinkt logisch, is overal waar je kijkt – van gezondheidsapps tot goeroes op social media – en we herhalen het als een mantra. Maar wat als die alomtegenwoordige regel helemaal niet zozeer op wetenschap is gebaseerd als we dachten? Het is tijd om deze hardnekkige gezondheidsdogma te ontrafelen, omdat het uw persoonlijke hydratatie kan beïnvloeden.
Waarom de ’twee liter’-regel misleidend is
In de geneeskunde is er één fundamenteel principe: geen twee mensen zijn gelijk. We verschillen in lengte, gewicht, spiermassa, leeftijd, hormoonhuishouding, lichamelijke activiteit en zelfs het klimaat waarin we leven. De gedachte dat iedereen, zonder uitzondering, exact dezelfde hoeveelheid water nodig heeft, is dan ook een enorme simplificatie.
Het spreekt voor zich dat een persoon van 100 kg die intensief sport een andere waterbehoefte heeft dan een ouder iemand met een zittend leven. Toch is deze regel zo diep verankerd geraakt dat weinigen hem durven in twijfel te trekken. We zijn geneigd te denken dat een uniform advies altijd de beste oplossing is, maar de realiteit is genuanceerder.
De oorsprong van de watermythe
Om de oorsprong van deze hardnekkige mythe te begrijpen, moeten we terug naar 1945. Volgens een artikel van dokter Heinz Valtin uit 2002 in het American Journal of Physiology, komt de zogenaamde “8×8”-regel (acht glazen van ongeveer 240 ml) voort uit een verkeerd geïnterpreteerde aanbeveling.
De toenmalige Food and Nutrition Board gaf aan dat zo’n 2,5 liter vocht per dag aanbevolen werd. Cruciaal hierbij was de toevoeging: “Een groot deel hiervan wordt verkregen uit voedsel.” Deze essentiële nuance werd echter vaak genegeerd, en zo werd de mantra van twee liter water geboren.
Wat officiële instanties nu écht zeggen
In 2010 gaf de European Food Safety Authority (EFSA) aan dat een adequate vochtinname ongeveer 2 liter per dag voor vrouwen en 2,5 liter voor mannen bedraagt. Maar hier ligt de sleutel: dit betreft de totale vochtinname, zowel uit dranken als uit voedsel.
Denk aan soepen, groenten, fruit en yoghurt – al deze voedingsmiddelen leveren een aanzienlijke hoeveelheid vocht gedurende de dag. Het gaat dus niet alleen om het water dat je uit een glas drinkt.
Dezelfde nuance zien we terug in de richtlijnen van het U.S. Institute of Medicine, die 2,7 liter voor vrouwen en 3,7 liter voor mannen aanbevelen, wederom inclusief al het vocht dat met voedsel wordt ingenomen.
Recent onderzoek gooit de oude mythe omver
Een belangrijke ontwikkeling in het onderzoek naar hydratatie is een studie uit 2022, gepubliceerd in het tijdschrift Science. Met behulp van isotopische methoden analyseerden wetenschappers de vochtstofwisseling van meer dan 5600 mensen.
De resultaten zijn glashelder:
- Voor de meeste mensen met een zittend leven in een gematigd klimaat ligt de werkelijke behoefte rond de 1,5 tot 1,8 liter per dag, en niet de “verplichte” twee liter.
Een ander onderzoek uit 2022, gepubliceerd in Scientific Reports, komt tot vergelijkbare conclusies. Hierin werd berekend dat vrouwen gemiddeld ongeveer 1,6 liter nodig hebben en mannen rond de 2,0 liter, afhankelijk van individuele factoren.
Moet je écht “drinken voordat je dorst krijgt”?
Nog een hardnekkige mythe: dorst zou al een teken van uitdroging zijn. De moderne fysiologie spreekt dit echter tegen.
Het menselijk lichaam beschikt over een uiterst gevoelig systeem voor osmoregulatie. Zodra er een toename is van slechts 2% in de concentratie van opgeloste stoffen in het bloed, activeert de hersenen het dorstgevoel en hormonale mechanismen om water vast te houden.
Met andere woorden, dorst is een betrouwbaar signaal, geen te late alarmklok. Luisteren naar je lichaam is hierin de belangrijkste gids.
Wanneer je wél meer water nodig hebt
Dat de “twee liter per dag”-regel een mythe is, betekent absoluut niet dat water niet levensonderhoudend is. Er zijn duidelijke situaties waarin een hogere vochtinname nuttig of zelfs noodzakelijk is:
- Nierstenen
- Urineweginfecties
- Intensieve lichamelijke inspanning
- Warm weer of klimaat
- Overmatig zweten
Dit zijn echter specifieke omstandigheden, geen universele regels voor iedereen, elke dag.
Een conclusie die gezondheidsgoeroes misschien niet leuk vinden
Het idee van twee liter water per dag is een schoolvoorbeeld van hoe een verkeerd geïnterpreteerde wetenschappelijke aanbeveling kan uitgroeien tot een culturele dogma. Studies tonen duidelijk aan: de waterbehoefte is dynamisch en individueel.
Als je het grootste deel van de dag op kantoor doorbrengt, veel fruit en groenten eet en niet intensief sport, zal een geforceerd “twee-liter-plan” waarschijnlijk alleen maar leiden tot vaker toiletbezoek, niet tot betere gezondheid.
De wetenschap biedt een eenvoudiger principe: drink wanneer je dorst hebt, en luister naar je lichaam in plaats van naar een getal op het scherm van je app.
Wat vind jij hiervan? Deel je mening of ervaringen in de reacties hieronder!