Je ontvangt vandaag een bericht dat veel te echt lijkt. Een bank, een bekende webshop, misschien zelfs de overheid. Je weet diep van binnen dat je voorzichtig moet zijn, maar dit keer voelt het anders. Wat als ze te slim, te snel en te overtuigend zijn geworden? De realiteit is dat cybercriminelen nu al binnen drie uur een volledig uitgeruste fraude campagne kunnen opzetten. Dit is geen hobby meer, dit is industrieel. En het is belangrijker dan ooit dat je dit nu begrijpt.
De klok tikt sneller: 3 uur is de nieuwe norm voor fraude
Vroeger kostte het maanden, zo niet jaren, om geavanceerde fraudeschema’s te ontwikkelen. Nu? Met de kracht van kunstmatige intelligentie (AI) hebben oplichters de spelregels volledig veranderd. Ze kunnen nu binnen enkele uren een overtuigende website klonen, realistische teksten genereren en je lokken met taal die direct van een officiële instantie lijkt te komen.
Dit is geen incidenteel geval meer; het is een gestroomlijnd proces dat menselijke reactietijden ver overstijgt. Zoals Hermanis Eriņš, hoofd interne veiligheidsprocessen bij “Bite Latvija”, benadrukt, ligt de ware uitdaging niet meer in de technische complexiteit van de aanval, maar in hoe snel deze gedetecteerd en gestopt kan worden. Als een gebruiker binnen enkele uren misleid kan worden, levert de campagne winst op nog voordat beveiligingssystemen of autoriteiten actie kunnen ondernemen.
30 miljard dreigingen per jaar: de omvang is oorverdovend
De schaal van cyberaanvallen wereldwijd is astronomisch. Alleen al in 2023 blokkeerde cybersecuritybedrijf Whalebone meer dan 30 miljard cyberdreigingen op beschermde netwerken. Dat komt neer op ongeveer 2,5 miljard pogingen per maand en maar liefst 8,5 miljoen gevaarlijke domeinen per dag.
Deze statistieken tonen niet alleen de intensiteit, maar ook aan dat cyberdreigingen een dagelijkse achtergrondruis zijn geworden die de meeste gebruikers niet eens meer opmerken. De meerderheid bestaat uit malware, phishing-aanvallen en zogenaamde “command and control” (C2) centra. Via deze C2-servers beheren criminelen op afstand geïnfecteerde apparaten en gebruiken ze voor verdere aanvallen.
Waarom aanvallen zo overtuigend zijn geworden: AI speelt de hoofdrol
Volgens Eriņš was de keerpunt het moment dat AI automatisering mogelijk maakte van taken die voorheen veel tijd en expertise vereisten. Tegenwoordig kunnen oplichters websites van echte bedrijven of instellingen binnen enkele uren klonen, vergelijkbare domeinnamen registreren, e-mails, sms-berichten of social media posts in de lokale taal opstellen en tegelijkertijd de campagne via meerdere kanalen verspreiden.
Dit betekent dat de frauduleuze inhoud niet langer primitief is. De berichten lijken logisch, de taal is correct, het ontwerp visueel sterk gelijkend op officiële communicatie, en de “interne veiligheidsschakelaar” van een mens – dat onderbuikgevoel dat er iets niet klopt – faalt steeds vaker.
Lokalisatie is dodelijk: cybercriminelen targeten jouw land en gewoonten
Een van de gevaarlijkste ontwikkelingen van dit moment is de lokalisatie van fraudecampagnes. Criminelen passen de inhoud aan voor specifieke landen, hun talen, populairste banken, koeriersdiensten, winkels of zelfs staatsinstellingen. En hier werkt AI als een krachtig wapen: het stelt hen in staat om bijna zonder extra kosten snel een “lokale” fraude “script” voor meerdere landen tegelijkertijd voor te bereiden.
Hierdoor worden dreigingen niet alleen frequenter, maar ook moeilijker te herkennen: de gebruiker ziet een bekend logo, begrijpelijke tekst, “natuurlijk” ogende formuleringen en een link die visueel lijkt op een legitieme website. Zulke aanvallen duren vaak kort, gebruikmakend van zogenaamde “short-lived domains” – deze worden voor één campagne gemaakt en verdwijnen daarna, wat detectie en tijdige blokkering bemoeilijkt.
DNS-niveau bescherming: waarom blokkeren vóór de klik cruciaal is
Juist vanwege de snelheid ontstaat de logica dat de meest effectieve bescherming werkt niet wanneer de gebruiker de pagina al heeft geopend, maar wanneer ze deze nog niet eens hebben bereikt. “Bite Latvija” deelt statistieken van hun “Antivīruss Plus” oplossing: in 2023 voorkwam het meer dan 213 miljoen dreigingen door op DNS-niveau te werken, oftewel het blokkeren van gevaarlijke domeinen voordat de gebruiker de misleidende website betreedt.
De cijfers zijn indrukwekkend: dit staat gelijk aan ongeveer 24.000 geblokkeerde pogingen per uur, of bijna zeven dreigingen per seconde. Nogzeg gender de realiteit dat alleen al in de laatste drie maanden van 2023 meer dan 97 miljoen dreigingen werden voorkomen, wat bijna de helft is van de totale stroom van het jaar. Dit signaleert dat de aanvallen eind 2023 minstens twee keer zo intens waren als aan het begin van het jaar.
Waarom “wees gewoon voorzichtig” niet langer volstaat
Een van de belangrijkste wendingen van deze periode is psychologisch. Eriņš zegt openhartig: ja, gebruikers worden aangemoedigd om niet op verdachte links te klikken, de afzender te controleren, geen gegevens prijs te geven. Maar het probleem is dat de methoden van fraude zo professioneel zijn geworden dat vrijwel iedereen een fout kan maken – zelfs iemand die uitblinkt in cyberbeveiliging.
Tegenwoordig spelen criminelen niet alleen met technologie, maar ook met menselijke reacties. Ze creëren een gevoel van urgentie, veroorzaken stress, imiteren de toon van instellingen en dwingen mensen binnen enkele seconden een beslissing te nemen. In zulke situaties is individuele waakzaamheid essentieel, maar niet voldoende. Daarom wordt er steeds meer aandacht besteed aan automatische beveiligingsmaatregelen die sneller reageren dan een mens.
QR-codes en authenticatiespellen: nieuwe schema’s die gebruikelijke beveiliging omzeilen
Het Whalebone-rapport belicht nog twee groeiende gevaren. Het eerste is het gebruik van QR-codes. Steeds vaker leiden ze naar valse websites en kunnen ze sommige systemen omzeilen die tekstuele links kunnen blokkeren, maar niet altijd QR-code omleidingen herkennen.
Het tweede gevaar zijn authenticatie-aanvallen, waarbij je talloze meldingen ontvangt met de vraag “Bevestig je login?” op je telefoon of app. Oplichters proberen wachtwoorden te raden, terwijl ze de gebruiker bombarderen met meldingen. Een vermoeid persoon kan uiteindelijk een van hen bevestigen zonder te beseffen dat ze daarmee zelf de deur naar hun account openen.
Dit is een van de meest verraderlijke schema’s, omdat het niet leunt op zwakke technische beveiliging, maar op psychologische vermoeidheid van de mens.
De doorslaggevende factor: de eerste uren
De boodschap die veiligheidsexperts uitdragen is duidelijk: in het tijdperk van cyberaanvallen is tijd het allerbelangrijkste. Als een fraude campagne binnen de eerste minuten of uren wordt gedetecteerd en gestopt, verliest deze effectiviteit. Maar als deze langer actief blijft – vooral in de eerste drie uur, wanneer criminelen het snelst opereren – lijden duizenden gebruikers schade, vaak zonder te begrijpen wat er is gebeurd.
Daarom is de belangrijkste voorwaarde voor gebruikersveiligheid vandaag de dag niet de illusie dat “mij zal dit niet overkomen”, maar een realistisch besef: een aanval kan sneller gelanceerd worden dan jij kunt herkennen. En juist daarom worden aanvullende technologische beveiliging, automatische filters en snelle blokkering geen luxe, maar een noodzaak.