Stel je voor: een belangrijke vergadering, een druk theater of een moment van pure stilte, en opeens voel je die onweerstaanbare kriebel in je neus. Je knijpt instinctief je neus dicht, je mond samen en probeert de nies te “slikken”. Het lijkt alsof je een ongemakkelijke situatie hebt vermeden en je perfecte manieren hebt getoond, toch?
Helaas hebben medische experts slecht nieuws voor je. Dit hoffelijke gebaar is niet alleen schadelijk, maar kan je zelfs in de spoedeisende hulp doen belanden.
Anatomie: wat gebeurt er als je niest?
Niezen is niet zomaar een geluid. Het is een krachtig en razendsnel beschermingsmechanisme van het lichaam, ontworpen om irriterende stoffen (stof, pollen, bacteriën of virussen) onmiddellijk uit de luchtwegen te verwijderen. Stel je voor: met niezen wordt lucht met wel 160 km/u uit onze longen geblazen.
Wanneer je besluit deze kracht in te houden (door je neus en mond dicht te knijpen), stijgt de druk in je luchtwegen met 5 tot 24 keer vergeleken met een normale nies. Deze enorme energie verdwijnt nergens – nu het geen uitweg meer vindt, moet het terug in je lichaam. En daar kan het serieuze schade aanrichten.
Van gescheurde bloedvaten tot een gescheurde keel
Dit klinkt als een script uit een actiefilm, maar het is reële medische praktijk. Hier zijn de belangrijkste gevaren die kleven aan het inhouden van een nies:
- Gesprongen trommelvliezen en infecties: Bij het inhouden van een nies schiet de gecomprimeerde lucht met hoge snelheid in de buis van Eustachius, die de keel verbindt met het middenoor. De druk kan letterlijk je trommelvlies verscheuren, waardoor je risico loopt op tijdelijk gehoorverlies. Bovendien worden bacteriën en slijm zo het middenoor “ingeschoten”, wat bijna gegarandeerd een pijnlijke oorontsteking veroorzaakt.
- Gesprongen bloedvaatjes: Door de plotselinge drukverhoging kunnen fijne bloedvaatjes in je ogen, neus of oren scheuren. Met een rood, met bloed doordrenkt oog rondlopen na een mislukte “beleefdheid” is zeker niet wat je verwacht had.
- Gescheurde keel: Dit is geen mythe. Artsen in Groot-Brittannië beschreven het geval van een 34-jarige man: door te proberen een hevige nies in te houden door zijn neus en mond dicht te knijpen, scheurde hij letterlijk zijn keel. De man bracht een week in het ziekenhuis door, gevoed via een buis, niet in staat om te praten of te eten, en met luchtbellen die zich hadden opgehoopt in de weefsels van zijn nek en borst.
- Gebroken ribben: Hoewel dit een zeldzamere gebeurtenis is, meestal voorkomend bij ouderen, kan de kracht van een onderdrukte nies zo sterk zijn dat zelfs de botten van de borstkas het begeven.
De beste oplossing? Laat het eruit!
Het oordeel van artsen is unaniem: een nies inhouden is een gevaarlijke manoeuvre die je voorgoed moet afleren. Je lichaam niest niet zonder reden, dus laat het gewoon zijn werk doen.
In plaats van je gezondheid te riskeren, volg je de simpele en veilige hygiëneregels: voel je een nies aankomen, draai je dan af van anderen en nies in een wegwerpzakdoekje. Heb je geen zakdoekje bij de hand? Niezen dan in je elleboogplooi (de binnenkant) – zo voorkom je verspreiding van microben via je handen, waarmee je later deurklinken aanraakt of handen schudt met collega’s.
Wat doe jij als je moet niezen in het openbaar?