Zomeravonden. Je zit gezellig met vrienden op het terras of aan het water, maar het is altijd weer die ene persoon die wordt belaagd door muggen. Het lijkt wel alsof insecten deze persoon als een magneet aantrekken, terwijl de rest van het gezelschap met rust wordt gelaten. Hoe kan dit toch? Was het altijd maar een kwestie van pech of toeval? Niets is minder waar, want biologen hebben nu een veel preciezer antwoord gevonden op deze irritante zomerse vraag.
De oorzaak ligt verborgen in je lichaamsgeur. Evolutionair bioloog Scott Travers legt uit dat ieder mens een uniek geurprofiel uitzendt, dat wordt gevormd door de stoffen op onze huid. Dit complexe “parfum” is wat sommige mensen tot ware muggenmagneten maakt.
De chemie van je huid: de ware reden
Een baanbrekend onderzoek van neurologen van Rockefeller University, onder leiding van Leslie Vosshall en Maria Elena De Obaldia, gepubliceerd in het prestigieuze tijdschrift Cell, heeft hier meer inzicht in gegeven. Het meest fascinerende: de sleutel ligt in een hoge concentratie carboxylzuren op je huid.
Wat zijn carboxylzuren?
Deze zuren zijn een natuurlijk onderdeel van de beschermende vetlaag van onze huid. Echter, de bacteriën die op onze huid leven, breken deze zuren af en creëren zo een specifiek lichaamsgeur. Deze geur werkt voor muggen als een onweerstaanbare lokroep, vergelijkbaar met een krachtig parfum dat aangeeft dat er een geschikte bloedbron in de buurt is.
Tijdens de experimenten ontdekten de wetenschappers een proefpersoon, die ze ‘Subject 33′ noemden. Zijn huid had zo’n hoge concentratie carboxylzuren dat muggen hem wel 100 keer sterker aantrokken dan de minst aantrekkelijke proefpersoon. Het meest opmerkelijke? Deze eigenschap is zeer stabiel. Mensen die vaak worden geprikt, blijven dat vaak jarenlang, ongeacht dieet of levensstijl. Het is dus een blijvend kenmerk van jouw unieke geur.
Hoe muggen hun prooi vinden: meer dan alleen geur
Muggen beschikken over een uiterst geavanceerd geursysteem. Ze gebruiken speciale olfactorische receptoren, de zogenaamde Ionotropische Receptoren (IR), om carboxylzuren en amines – de chemische stoffen die de menselijke huid produceert – in de lucht te detecteren.
Om dit mechanisme beter te begrijpen, hebben wetenschappers zelfs genetisch gemodificeerde muggen ontwikkeld waarbij cruciale geurreceptoren ontbraken. De verwachting was dat deze insecten hun vermogen om mensen te vinden zouden verliezen. Tot ieders verbazing bleken deze muggen, zelfs met een verzwakt reukvermogen, nog steeds in staat om de meest aantrekkelijke mensen te identificeren. Dit toont aan dat muggen over een zeer complex en backup-sensorisch systeem beschikken.
Andere factoren die muggen aantrekken
Hoewel de concentratie carboxylzuren de belangrijkste factor is, benadrukken wetenschappers dat nog meer biologische signalen de muggen aantrekken:
- Koolstofdioxide (CO₂): De lucht die je uitademt maakt het voor muggen makkelijker om je te vinden, vooral bij intensieve ademhaling.
- Lichaamstemperatuur en stofwisseling: Een hogere lichaamstemperatuur, zoals bij zwangere vrouwen vaak het geval is, maakt je aantrekkelijker.
- Kledingkeuze: In de laatste fase van de aanval gebruiken muggen ook zicht. Donkere of zelfs felle kleuren, met name zwart, rood en oranje, kunnen je zichtbaarder maken voor deze insecten.
Waarom deze ontdekking belangrijk is
Deze wetenschappelijke inzichten gaan verder dan pure nieuwsgierigheid. Muggen zijn beruchte overdragers van gevaarlijke ziekten, zoals malaria, dengue, en het Zika-virus. Door beter te begrijpen hoe muggen hun prooi identificeren, kunnen wetenschappers nieuwe generaties muggenwerende middelen ontwikkelen. Deze middelen zouden gericht kunnen zijn op het maskeren of neutraliseren van de huidcarboxylzuren, waardoor jouw geur voor muggen veel minder aantrekkelijk wordt.
Als dergelijke technologieën succesvol worden ontwikkeld, kunnen ze miljoenen mensen wereldwijd beschermen tegen muggenovergedragen ziekten. En tot die tijd? Dan moeten sommigen in Nederland onder het genot van een drankje op het terras accepteren dat hun unieke lichaamschemie nu eenmaal de favoriete bestemming is voor muggen.