De winter is nog in volle gang en voor velen is een dampende kop fruit/specerijen thee een dagelijks ritueel. We associëren het met warmte, gezelligheid en natuurlijk, gezonde, natuurlijke ingrediënten. Maar recent laboratoriumonderzoek heeft een minder aangenaam beeld geschetterd. Populaire wintertheemelanges bevatten residuen van pesticiden, en sommige producten blijken een regelrechte ‘cocktail’ van chemische stoffen te bevatten. Inclusief stoffen die in de hele Europese Unie verboden zijn.
Je zou denken dat een kop thee, vooral die met zoete fruit- en specerijenaroma’s, een veilige keuze is voor je welzijn. Maar de resultaten van dit onderzoek doen je je ontbijttafel met andere ogen bekijken. Moeten we onze geliefde winterdrankjes voortaan wantrouwen? Ik vertel je graag wat er echt in die ogenschijnlijk onschuldige theezakjes schuilt en waarom dit onderzoek belangrijk is voor ieders gezondheid.
De schokkende resultaten: pesticiden in je favoriete theezakje
Vorig jaar laaide de discussie over schadelijke stoffen in kamillethee al op. Nu is de aandacht verschoven naar een andere winterfavoriet: fruit- en specerijthee, gepromoot als verwarmend, immuunversterkend en ontspannend. Ingrediënten als honing, gember, frambozen en citrusvruchten klinken geruststellend. Toch roepen de bevindingen van onderzoekers serieuze vragen op over de ingrediënten die we dagelijks consumeren.
De “Pro-Test Foundation” in Polen schakelde het Instituut voor Tuinbouwonderzoek in Skiernievice in om negen bekende wintertheeën te analyseren. Met behulp van laboratoriummethoden die zelfs minimale sporen van gewasbeschermingsmiddelen kunnen detecteren, werden de resultaten verkregen. En die verbaasden zelfs de specialisten.
Concrete merken met pesticiden in theezakjes
Het onderzoek beperkte zich niet tot vage beweringen over ‘ontdekte stoffen’. Specifieke producten werden geïdentificeerd en de hoeveelheid pesticidenresten werd vastgesteld. De verschillen tussen de theeën waren aanzienlijk.
- ‘Herbapol Tea Garden Winter Secret’ bevatte de hoogste concentratie pesticiden, met maar liefst 15 verschillende sporen van gewasbeschermingsmiddelen – het hoogste aantal in het hele onderzoek. Dit was opvallend, aangezien het merk vaak geassocieerd wordt met kruiden en traditionele fytotherapie.
- Net daaronder vinden we de snelle ‘Bifix’ winterthee, met 14 pesticidenresten.
- Op de derde plaats staat ‘Lord Nelson Warming Flavors’, het eigen merk van Lidl, met 13 verschillende verbindingen.
- Daarna volgen ‘Loyd Warming Raspberry’ met 11 pesticiden en ‘Irving Grzaniec’ met 10 restanten. Dit betekent dat consumenten in één theezakje niet slechts één, maar twintig verschillende chemische verbindingen kunnen aantreffen.
Andere producten toonden aanzienlijk lagere hoeveelheden. ‘Remsey Warm Up!’ (privémerk van Biedronka) en ‘Zielnik DOZ’ hadden elk drie pesticidensporen. De minste werden gevonden in ‘Lipton Chai’ en ‘Teekanne Winter Punch’ – slechts één verbinding per product.
Chlorpyrifos: een verboden stof duikt opnieuw op
Extra zorgwekkend was de ontdekking van sporen van chlorpyrifos. Dit insecticide is sinds 2020 verboden in de Europese Unie, omdat het potentieel schadelijk is voor het zenuwstelsel, met name bij kinderen. Ondanks het duidelijke verbod vonden de onderzoekers resten van deze stof in maar liefst vijf theesoorten.
Chlorpyrifos werd aangetroffen in ‘Herbapol Tea Garden Winter Secret’, ‘Lord Nelson Warming Flavors’, ‘Loyd Warming Raspberry’, ‘Bifix’ winterthee en ‘Irving Grzaniec’.
Dit roept een logische vraag op: hoe kan een verboden stof in producten belanden die legaal op de EU-markt worden verkocht? Experts sluiten verschillende scenario’s niet uit: grondstoffen afkomstig uit regio’s met minder strenge controles, vervuilde toeleveringsketens, of een illegale pesticidenmarkt.
Het belangrijke punt is dat chlorpyrifos geen ‘grensgeval’ is. Het is een duidelijk verboden stof. Zelfs minimale sporen ervan in producten die vaak als gezond worden beschouwd, vormen een serieus signaal voor zowel de reputatie van merken als voor regelgeving.
Waarom zoveel pesticiden in fruitige thee?
De auteurs van het onderzoek wijzen op specifieke productiekenmerken. Fruitige thee wordt vaak niet gemaakt van volle stukjes fruit, maar van gedroogde fruitpulp – schillen, pitten en andere restanten van sapverwerking. Juist in deze fruitdelen hopen pesticiden zich vaak in de grootste hoeveelheden op.
Het droogproces verergert het probleem. Door het water te verwijderen, worden de chemische stoffen geconcentreerder. Dit betekent dat zelfs als de pesticidengehalten in vers fruit binnen de normen vielen, de concentratie in het gedroogde product hoger kan zijn.
Deskundigen benadrukken dat consumenten bij fruitige thee te maken krijgen met een combinatie van meerdere risicofactoren: de kwaliteit van de grondstoffen, de ophoping van pesticiden in fruitschillen, en de verhoogde concentratie tijdens het drogen. Het is een soort recept voor hogere residugehalten.
Een juridische mazen: standaarden niet altijd op eindproduct van toepassing
De situatie wordt verder gecompliceerd door het regelgevingssysteem. EU-wetgeving stelt limieten vast voor pesticidenresten voor individuele fruit- of groentesoorten. Maar wanneer deze ingrediënten deel gaan uitmaken van een samengesteld product, zoals een theemengsel, zijn de specifieke limieten vaak niet duidelijk gedefinieerd.
Het product wordt behandeld als een ‘mengsel’ en niet als de som van individuele ingrediënten. Dit betekent dat het eindmengsel mogelijk niet aan dezelfde strenge normen hoeft te voldoen als de grondstoffen. Onderzoekers noemen dit een regelgevende grijze zone, die fabrikanten de mogelijkheid biedt om grondstoffen van mindere kwaliteit te gebruiken zonder formeel de regels te overtreden.
‘Pesticidencocktail’: de grootste onzekerheid ligt in de interactie
Zelfs als individuele stoffen de toegestane limieten niet overschrijden, blijft de combinatie ervan een gebied van wetenschappelijke onzekerheid. Een mengsel van tientallen pesticidenresten kan een ander biologisch effect hebben dan geïsoleerde verbindingen. Chemische stoffen kunnen onderling interageren, elkaars effect versterken of effecten veroorzaken die niet te voorspellen zijn op basis van de afzonderlijke componenten. De langetermijneffecten van een dergelijk mengsel zijn nog niet volledig onderzocht.
Dit maakt de risicobeoordeling complexer dan enkel ‘norm overschreden / niet overschreden’.
Relevant ook voor Nederland
Hoewel het onderzoek in Polen is uitgevoerd, zijn de bevindingen relevant voor heel Europa, inclusief Nederland. Dezelfde theemerken, dezelfde internationale leveranciers, vergelijkbare toeleveringsketens. Nederlandse consumenten kopen identieke of zeer vergelijkbare producten.
Dit betekent dat de kwestie geen lokaal incident is. Het is een bredere discussie over de kwaliteit van grondstoffen, controlemechanismen en de werkelijke inhoud van ‘natuurlijke’ producten. Een kop verwarmende fruitthee blijft een winterklassieker. Maar na dergelijke resultaten wordt het niet alleen een kwestie van smaak of comfort, maar ook van kwaliteit en vertrouwen. Tijd om eens kritisch te kijken naar wat we elke dag in onze kop stoppen, toch?
Wat vind jij van deze ontdekking? Heb je hierdoor je theekeuzes aangepast?