Je hebt het waarschijnlijk zelf meegemaakt: een lange vlucht met de gedachte aan ontspanning, maar dan wordt de rust verstoord door het onophoudelijke gehuil van een kind. Wat dit scenario extra pijnlijk maakt, is de reactie van de ouders. Je ziet ze zitten, compleet in hun eigen wereld, terwijl jij, en de rest van de passagiers, langzaam gek worden. De schaamte voelen we vaak, maar niet voor onszelf, wel voor de ouders die lijken te vergeten dat ze in een openbare ruimte zijn.
De etiquette in het vliegtuig is een gevoelig onderwerp. Vooral de combinatie van lawaaierige kinderen en de schijnbare onverschilligheid van ouders blijft een groot taboe. Het lijkt erop dat vliegtuigcabines een plek zijn geworden waar normale sociale normen even niet gelden, en ‘ouderschapsverlof’ letterlijk wordt genomen: verlof van verantwoordelijkheid.
De Nederlandse ‘Zen’: Waarom Negeert Men de Omstanders?
Een Vreemde Filosofie van Tolerantie
Als ik in het vliegtuig kijk, vraag ik me soms af of sommige Nederlandse ouders geloven dat de maatschappij alles van hun kroost moet accepteren. Je ziet het vaak: kinderen die niet huilen uit pure oorpijn (wat begrijpelijk is), maar die iedereen wakker houden door tegen de stoel voor hen te schoppen, eten te gooien, of simpelweg te krijsen omdat ze hun tablet niet krijgen. En de ouders? Die zitten erbij met een serene rust. Ze nippen rustig aan hun wijn, kijken een film, of sluiten hun ogen, alsof het kind van hun buren is.
Wanneer een geduldige passagier voorzichtig vraagt of het kind wat rustiger kan, krijg je zelden een verontschuldiging. Vaker een defensieve reactie: “Het is maar een kind, wat moet ik doen?” Dit is een universeel schild dat elk gedrag moet rechtvaardigen. Maar er is een enorm verschil tussen een baby die pijn heeft en een vijfjarige die schreeuwt om aandacht die hij niet krijgt. Die ouderlijke onverschilligheid is wat de meeste irritatie opwekt. Het lijkt erop dat we nog steeds niet helemaal beseffen dat een vliegtuig een publiek transportmiddel is, geen privéauto. En dat er, net als in een flatgebouw, huisregels gelden.
Gedeelde Schaamte en Collectief Lijden
De “Vreemde Schaamte” in de Lucht
Dit fenomeen creëert een sfeer die het best te omschrijven is als “vreemde schaamte”. Omstanders voelen zich ongemakkelijk bij het zien van de ouders die hun kind volledig negeren. Je ziet stewardessen die glimlachen, hoewel hun ogen van vermoeidheid spreken. Je ziet andere ouders die hun kinderen stil bezig houden, zich ongemakkelijk voelend door het lawaai. En de veroorzakers? Die gedragen zich alsof ze niet alleen een ticket hebben gekocht, maar ook het recht op totale vrijheid van sociale normen.
Waarom denken we zo weinig aan de ander? Misschien komt het door onze cultuur of de hardnekkige opvatting dat wie betaalt, altijd gelijk heeft, zelfs als die persoon honderd anderen hindert. In een vliegtuig zitten we opgestroopt in een metalen buis, kilometershoog. Er is geen ontsnapping. Geen andere kamer waar je naartoe kunt. Elk geluid wordt hier tien keer zo intens. Wanneer ouders dit niet snappen, of niet willen snappen, toont dat een gebrek aan empathie. Die persoon voor je vliegt misschien naar een belangrijke vergadering, is bang om te vliegen en probeert zichzelf te kalmeren, of wil gewoon even rust.
Gebrek aan Voorbereiding is Geen Excuses
De Kunst van de Stille Vlucht
Vaak horen we de verdediging dat kinderen nu eenmaal zo zijn. Maar ervaren reizigers en verantwoordelijke ouders weten dat een rustige vlucht meestal het resultaat is van grondige voorbereiding. Dit betekent speelgoed, kleurboeken, snacks en films klaarzetten. Het betekent ook constante aandacht voor het kind tijdens de vlucht, in plaats van ontspannen met een tijdschrift. Helaas stappen sommige ouders het vliegtuig in hopend dat het kind vanzelf in slaap valt, of zich vermaakt door de omgeving. Als dat niet gebeurt, wassen ze hun handen er vanaf.
Het is bijzonder treurig om te zien hoe kinderen door de cabine rennen tijdens de vlucht, en ouders pas reageren als het “riemen vast”-signaal aangaat of als de bemanning hen aanspreekt. Dit is niet alleen een kwestie van beleefdheid, maar ook van veiligheid. Dit gedrag toont niet alleen minachting voor medepassagiers, maar ook een onverantwoorde houding ten opzichte van het kind zelf.
Is Verandering Mogelijk?
De Kracht van Inspanning en Respect
Verandering moet beginnen met het besef dat we in de openbare ruimte niet alleen zijn. Niemand verwacht dat kinderen vier uur lang stilzitten als soldaten. Iedereen begrijpt dat kinderen moe worden, dat het voor hen lastig is. Maar iedereen ziet óók de inspanningen. Wanneer ouders hun best doen, wanneer ze proberen de aandacht van het kind af te leiden, wanneer ze zich verontschuldigen voor het ongemak – dan verdwijnt de woede. We zijn geneigd geluid te vergeven, maar arrogantie en negeren kunnen we niet vergeven.
Denk de volgende keer dat je met kleintjes vliegt, niet alleen aan je eigen vakantie, maar ook aan de onbekende naast je. Misschien zijn jouw inspanningen om het kind bezig te houden en je respect voor omstanders de beste les voor je kind over hoe een beschaafde samenleving werkt. Want uiteindelijk zal het vliegtuig landen, maar het gevoel van schaamte of respect zal nog lang blijven hangen.
Hoe zorg jij ervoor dat je kinderen zich goed gedragen tijdens een lange vlucht?