Heb je het gevoel dat het weer nog steeds alle kanten op vliegt? Dat is geen waanbeeld, maar het direct gevolg van een gigantische verschuiving in het wereldwijde weersysteem. De populaire La Niña, die al jarenlang wereldwijd voor grillige weersomstandigheden zorgt, staat op het punt volledig in te storten. En geloof het of niet, Europa kan een totaal verrassend lentedscenario tegemoet zien dat alles op zijn kop zet. Dit is waarom je nu moet weten wat er komt.
De winter op de proef gesteld: wat zegt de statistiek?
Voordat we dieper duiken in de lente, kijken we even terug. Hoe gedroeg de winter zich dit jaar, en klopten de langetermijnvoorspellingen? Een analyse van de temperatuurafwijkingen over de afgelopen 60 dagen toont een duidelijk beeld: koudere periodes in het noorden en oosten van Europa, terwijl het zuiden en westen juist warmer waren dan gemiddeld. Dit strookt deels met de wintervoorspellingen die we al in november zagen, die een koudere corridor in het midden en noordoosten voorzagen.
Neerslagpatronen: droogte hier, overvloed daar
Wat neerslag betreft, was het een gesegmenteerde winter. Centraal en noordelijk Europa kenden een drogere periode, terwijl het zuidwesten en zuiden juist meer regen kregen. Dit contrast, droog tegenover nat, schetst de huidige weersituatie.
De verborgen kracht: stratospherische opwarming steekt de kop op
Nu wordt het interessant. Diep in de stratosfeer, op zo’n 30 kilometer hoogte, is een fenomeen gaande: stratospherische opwarming. Dit is een plotselinge stijging van temperatuur en druk die de poolwerveling verstoort, met directe gevolgen voor het weer beneden. Prognoses laten zien dat de temperatuur hier met meer dan 40 graden kan stijgen – een enorme klap.
Hoe dit Europa beïnvloedt
Deze opwarming zakt langzaam naar de lagere atmosferische lagen. Dit creëert hogedrukgebieden in de stratosfeer die de poolwerveling kunnen splitsen. Eén van die delen komt nu dichter bij Europa te liggen. Het resultaat? Een dominante noordelijke luchtstroom die naar beneden reikt en onstabiel weer creëert over het hele continent.
De La Niña-instorting: een wereldwijde domino-effect
La Niña is een bekend fenomeen, maar de ware motor is ENSO (El Niño-Southern Oscillation), een cyclisch spel van warme en koude fases in de Stille Oceaan. Momenteel zien we dat de koude fase van La Niña snel wegsmelt. De meest recente modellen voorspellen een duidelijke trend: het einde van La Niña en een snelle overgang naar El Niño, al deze zomer.
Wat betekent dit voor onze lente?
Hoewel La Niña niet direct de weersverwachtingen voor Europa dicteert, kunnen we uit historische data wel patronen destilleren. Jaren met een vergelijkbare overgang van koude naar warme ENSO-fases laten voor Europa een lentedscenario zien met:
- Een neiging naar lage druk boven Europa.
- Een hogedrukzone daarentegen in het noorden en zuidwesten.
- Lagere temperaturen dan gemiddeld, vooral in het noorden en midden van Europa.
Dit scenario, bepaald door de windrichting die koude lucht vanuit het noordoosten aanvoert, kan leiden tot een lente die verrassend koud en nat uitpakt, zelfs met het begin van El Niño in aantocht.
Lente 2026: de modellen spreken
De nieuwste langetermijnvoorspellingen van vooraanstaande modellen zoals ECMWF en UKMO bevestigen dit beeld voor de lente van 2026.
ECMWF voorspelt: een kantelende lente
Het ECMWF-model wijst op een algemene hogedruk invloed boven de Noord-Atlantische Oceaan en Zuidoost-Europa. Echter, centraal en westelijk Europa kunnen een neiging tot lagedruk verwachten. Dit vertaalt zich naar temperaturen die in het zuidoosten iets warmer zijn, maar in het westen, noorden en midden gelijk aan of zelfs kouder dan normaal. Meer regen wordt voorspeld over een groot deel van het continent, wat duidt op een onrustige lente. De combinatie van lagere temperaturen en meer neerslag kan zelfs zorgen voor vroege lentestuifsn tewrik!
UKMO: een vergelijkbaar, maar genuanceerd beeld
Het UKMO-model schetst een gelijkaardig beeld. Er is een hogedrukzone te zien in het zuidoosten en noorden, met een lagedrukgebied boven het Verenigd Koninkrijk dat zich uitbreidt naar centrale delen. De temperatuur zou in het zuiden en extreem noorden iets hoger kunnen uitvallen, maar de lagedrukzone en de noordelijke hogedruk kunnen koudevollere luchtmassa’s vanuit het noordoosten Europa binnenleiden.
De neerslagvoorspellingen van UKMO laten ook bovengemiddelde neerslag zien, vooral in het midden en noord-centrale deel van Europa. Ook hier geldt: koude luchtmassa’s en meer neerslag bieden potentieel voor verrassende late sneeuwval.
De sneeuwval-twist: is de lente al ’te’ ver?
Als overgangsseizoen kan de lente nog steeds verrassen met sneeuw. Hoewel de meeste modellen voor maart minder nevel dan normaal voorspellen, lijkt april een ander verhaal te vertellen. Normale tot hogere sneeuwvalhoeveelheden worden voorspeld in Noord- en Centraal-Europa. Dit suggereert een diepere lagedrukzone in april boven onze regio’s, wat de noordoostelijke stroming kan versterken en dus koudere, nattere omstandigheden.
Kortom, de ineenstorting van La Niña en de opkomst van El Niño creëren een dynamische wereldkaart. Voor Europa betekent dit waarschijnlijk een lente die minder de typische opwarming brengt, maar juist een periode van lage druk, koelere temperaturen en verrassende neerslag. Bereid je voor op een lente die allesbehalve doorsnee wordt.
Wat denk jij? Geloof je in deze koude lente-scenario’s, of wacht je liever af wat de natuur ons brengt?