Terwijl bepaalde Europese landen al jarenlang op de rem trappen, wordt deze praktijk in Nederland nog steeds als ‘normaal’ beschouwd. Het strooien van zout op wegen en trottoirs, wat in Duitsland als een serieus milieuprobleem wordt gezien en op veel plekken verboden is, wordt in onze steden en buurten massaal toegepast – vaak zonder stil te staan bij de gevolgen. Milieuactivisten waarschuwen: dit is geen handige oplossing, maar een langzame maar gestage aanval op de natuur, infrastructuur en zelfs de menselijke gezondheid.
Het Duitse ‘nee’ tegen straatzout
In Duitsland is het gebruik van strooizout door particulieren en bedrijven al jarenlang streng aan banden gelegd of volledig verboden. In sommige deelstaten mag zout alleen worden gestrooid door gemeentelijke diensten en alleen in uitzonderlijke gevallen. De reden is simpel: de schade die deze stof aan het milieu toebrengt, wordt als onevenredig groot beschouwd ten opzichte van de voordelen. Zelfs toen vanwege extreme ijzelvorming in Berlijn tijdelijk breder zoutgebruik werd toegestaan, tekenden milieuorganisaties bezwaar aan bij de rechter en wonnen. Het verbod werd hersteld.
Een totaal ander beeld in Nederland
In Nederland is het beeld compleet anders. Zout wordt niet alleen op hoofdwegen gestrooid, maar ook in achtertuinen van flatgebouwen, op opritten van particulieren, op trottoirs, soms zelfs op licht bevroren oppervlakken. Deze oplossing is een automatisme geworden – een snelle, goedkope, maar een gewoonte die langetermijngevolgen maskeert.
De verborgen schade van zout
Milieuspecialisten hebben al vaker gewezen op het feit dat deze praktijk na verloop van tijd stedelijke groenvoorzieningen vernietigt, de wortels van bomen en struiken beschadigt, en de bodem en het grondwater vervuilt. Zout blijft zich gedurende meerdere seizoenen ophopen, en de impact wordt vaak pas na een paar jaar zichtbaar – verdorde bomen, kale grasvelden en het massaal afsterven van planten van ‘onbekende oorzaak’.
Meer dan alleen schade aan de natuur
Zout richt niet alleen schade aan bij planten. Het tast beton, stenen bestratingen, trappen, funderingen van gebouwen aan en versnelt de corrosie van auto’s. In Duitsland waren dit precies de argumenten die zwaar wogen bij het besluit om het gebruik ervan te beperken. De korte termijn voordelen wegen niet op tegen de langetermijnkosten voor reparatie en milieuregeneratie.
Welzijnsdeskundigen voor dieren waarschuwen eveneens: zout veroorzaakt pijn aan de poten van dieren en kan in het lichaam terechtkomen, wat leidt tot vergiftiging. Dit is een probleem dat elk jaar duizenden huisdieren treft, maar vaak onopgemerkt blijft.
Waarom Duitsland ‘stop’ zei
Duitse milieuactivisten noemen zout een “ernstige ecologische bedreiging” met een systeem-brede impact. Daarom stimuleren veel Duitse gemeenten alternatieven zoals zand, grind of speciale mengsels die minder schadelijk zijn voor het milieu. Ja, ze zijn niet perfect, maar worden beschouwd als een groter kwaad dan het massale strooien van zout.
Rechtbankuitspraken in Duitsland hebben duidelijk de koers aangegeven: veiligheid is belangrijk, maar mag niet ten koste van de natuur gaan tegen elke prijs. Deze logica vindt in Nederland nog nauwelijks ingang.
De vraag die we onszelf nog niet willen stellen
Elke winter in Nederland brengt hetzelfde scenario met zich mee: witte trottoirs, besneeuwde binnenplaatsen en zout dat wordt gestrooid ‘voor de zekerheid’. Maar er wordt steeds luider getwijfeld of dit echt onvermijdelijk is. Het Duitse voorbeeld laat zien dat er een andere weg te kiezen is – een complexere, die meer planning vereist, maar de omgeving minder vernietigt.
Vooralsnog blijft deze vraag in Nederland open. Eén ding is echter duidelijk: wat vandaag een handige oplossing lijkt, kan morgen een zeer kostbaar vonnis voor de natuur en de steden blijken.