Werken in het buitenland binnen de EU brengt momenteel veel administratieve rompslomp met zich mee. Het constant moeten bewijzen dat u verzekerd bent, legaal werkt en recht heeft op gezondheidszorg kan een ware nachtmerrie zijn. Gelukkig bereidt de Europese Unie een ingrijpende verandering voor die dit chaotische proces hopelijk aanzienlijk zal vereenvoudigen: een gemeenschappelijke digitale sociale zekerheidskaart die een onderdeel wordt van de Europese digitale identiteit.
De cijfers liegen er niet om: in 2024 werkten naar schatting 7,4 miljoen EU-burgers in een ander EU-land. Dit aantal is het hoogste sinds 2002 en laat zien dat het hier niet om een kleine groep gaat, maar om een gigantische Europese realiteit. Een realiteit waar ook veel Nederlanders dagelijks mee te maken hebben, van seizoensarbeiders tot hoogopgeleide professionals.
Het eindeloze gevecht met bewijs van verzekering
Thuis in Nederland staan we er vaak niet bij stil hoeveel vanzelfsprekendheden automatisch geregeld worden. Maar zodra u de grens oversteekt om in een ander EU-land te werken, verandert de dagelijkse gang van zaken drastisch. U moet uw verzekeringsstatus bewijzen, certificaten overleggen, en uitzoeken welk land verantwoordelijk is voor uw sociale voorzieningen, gezondheidszorg, arbeidsongeschiktheid of pensioenopbouw.
Daarom richt de EU nu de aandacht op een van de meest complexe gebieden: het grensoverschrijdend aantonen van uw sociale zekerheidsstatus.
Wat is ESSPASS en wat gaat het veranderen?
De Europese Commissie werkt aan de zogenaamde European Social Security Pass (ESSPASS). Simpel gezegd wordt dit een uniforme digitale sociale zekerheidskaart. Hiermee kunt u uw sociale zekerheidsstatus op een gestandaardiseerde en fraudebestendige manier bewijzen in de hele Europese Unie.
Het systeem is erop gericht om essentiële documenten, die nu vaak nog op papier zijn of moeilijk te verifiëren, toegankelijk te maken via uw telefoon. Ze worden eenvoudig te presenteren aan instanties en kunnen grensoverschrijdend in realtime worden gecontroleerd.
Voordelen in de praktijk: Een A1-verklaring en zorgkaart op één plek
Documenten zoals:
- De A1-verzekeringsverklaring (essentieel voor werknemers die gedetacheerd worden).
- De Europese Zorgverzekeringskaart (EHIC).
zullen in de toekomst digitaal beschikbaar zijn en realtime controle mogelijk maken. Dit betekent minder bureaucratie, minder papierwerk en minder situaties waarin u weliswaar verzekerd bent, maar het systeem dit niet “ziet”, wat tot vertraging leidt.
De grootste voordelen, zo benadrukt de EU zelf, zullen gaan naar:
- Grensoverschrijdende werknemers.
- Gedetacheerde werknemers.
- Internationale bedrijven.
- Instanties die de verzekeringsstatus en rechten controleren.
Uw digitale portemonnee: documenten in één ‘EU Wallet’
De ESSPASS zal digitaal worden opgeslagen in een gestandaardiseerde omgeving: de toekomstige Europese digitale portemonnee, de ES Wallet. Dit betekent dat de EU streeft naar een situatie waarin u op één veilige plek:
- Uw digitale identiteitsbewijs (ID).
- Uw rijbewijs.
- Uw sociale zekerheidsdocumenten.
kunt bewaren en gebruiken in verschillende landen, zonder complexe en verwarrende processen.
Wanneer gaat dit in?
Momenteel vinden er publieke consultaties plaats. De Europese Commissie plant om in het derde kwartaal van 2026 een concreet wetsvoorstel in te dienen. Het project staat niet stil; er lopen al pilotprojecten in 14 EU-landen waarbij gegevens worden verzameld en praktische ervaring wordt opgedaan, bijvoorbeeld met de digitale uitgifte van A1-verklaringen.
Waarom is dit relevant voor Nederland?
Nederland behoort tot de landen waarvan de burgers zeer actief gebruikmaken van de bewegingsvrijheid binnen de EU – werken, studeren, stagelopen, seizoensarbeid verrichten of voor korte dienstreizen.
Elke vereenvoudiging die de administratieve chaos vermindert en de verificatie van de verzekeringsstatus versnelt, raakt dus een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking. Als de ESSPASS wordt geïmplementeerd zoals gepland, kan dit een van de meest praktische digitaliseringsprojecten van de EU voor de burger worden: minder papierwerk, minder “jacht op attesten” en minder situaties waarin u weliswaar recht heeft, maar dit niet snel kunt aantonen.
Wat denkt u hiervan? Ziet u de voordelen van zo’n digitale kaart en hoe zou dit uw werk in het buitenland kunnen vergemakkelijken?