U denkt dat u scherp bezig bent als u 50% korting ziet en meteen toeslaat. Maar die snelle rekensom in uw hoofd misleidt u vaker dan u denkt — en levert aan het eind van de feestdagen vooral volle prullenbakken en lege portemonnees op. Ik zie dit elk jaar: mensen worden verblind door percentages en vergeten het échte prijskaartje.
Wat is die “relatiefout” precies?
De relatieve fout is simpel: u vergelijkt prijzen in procenten in plaats van in euro’s. Een 50%-korting klinkt indrukwekkend, maar 50% van €200 is iets anders dan 50% van €40. Marketeers spelen daar handig op in met doorslaggevende oude prijzen en grote kortingsstickers.
Concrete voorbeelden (en waarom ze misleiden)
- Een jas van €199 met 50% korting lijkt een koopje — u bespaart €99,50. Maar die jas paste u vorig jaar ook niet; had u hem nodig?
- Een set kaarsen van €12 met 30% korting spaart u €3,60 — klein bedrag, maar nuttiger dan een ongedragen kledingstuk.
- Supermarktacties: 25% korting op luxe chocoladereep doet weinig voor uw huishoudbudget vergeleken met 10% korting op uw maandelijkse boodschappenlijst.
Psychologie achter de fout
Drie dingen werken tegen u: anchoring (u ziet die hoge oorspronkelijke prijs en dat bepaalt uw inschatting), relatieve percentages (procenten lijken groter dan ze zijn) en schaarste-argumenten (“nog 2 stuks!”). Samen maken ze dat u emotioneel koopt in plaats van rationeel.
Praktische manieren om de fout niet te maken
- Bereken absolute besparing: kijk altijd hoeveel euro u écht uitspaart. 10% van €500 is veel; 50% van €20 is weinig.
- Maak een lijst met wat u écht nodig heeft en houd u eraan — en geef die lijst prioriteit bij aanbiedingen.
- Stel een feestdagenbudget in en verwerk kortingen als negatieve uitgaven: bedrag na korting telt.
- Gebruik prijsvergelijkers of browserextensies (bijvoorbeeld voor Bol.com of lokale winkels) om echte historische prijzen te zien.
- Bij eten: plan hoeveel u kookt, vries restjes in en maak een “restjesweek” — zo voorkomt u voedselverspilling en onnodige impulsaankopen.
Een voorbeeldrekenregel die u onthoudt
Denk in euro’s, niet in procenten. Simpele vuistregel: 10% ≈ €10 per €100. Als een aanbieding u meer dan die vuistregel oplevert vergeleken met uw normale uitgaven of gebruik, is het vaak zinvol.
Laat praktische emoties de ruimte krijgen
Feestdagen gaan ook over warmte en plezier — niet alleen over efficiëntie. Maar u kunt die sfeer behouden zonder later spijt te krijgen over stapels ongebruikte spullen of een opgejaagde bankrekening. Koop met aandacht, niet met het gevoel “dit mag ik nu niet missen”.
Heeft u een voorbeeld van een slimme aankoop of een kat in de zak tijdens de feestdagen? Deel het hieronder — ik lees graag echte ervaringen en deel mijn eigen fouten ook eerlijk.