December lijkt een maand om binnen te blijven met warme chocomel, maar juist nu beslist u veel over hoe uw tuin er volgend voorjaar uitziet. Kleine ingrepen deze maand besparen u later tijd en geld — en geven een directe beloning: minder rommel en meer vogels. Als ervaren tuinier in Nederland deel ik vijf concrete taken die u deze decemberdag meteen kunt afstrepen.
1. Bladeren opruimen en composteren
Een dikke laag natte bladeren op het gazon verstikt het gras en veroorzaakt mos. Hark de bladeren bij elkaar en scheid bruikbaar blad voor de composthoop.
- Versnipper bladeren met de grasmaaier of een hakselaar; dat versnelt de compostering.
- Leg natte hopen onder afdak of mix met stro en takjes om slecht ruikende hopen te voorkomen.
- Gebruik bladeren als mulch rond heesters — beschermt wortels tegen vorst en houdt vocht vast.
2. Bescherm potten en kwetsbare planten tegen vorst
Potplanten bevriezen sneller dan planten in volle grond. U hoeft niet alles binnen te zetten, maar een paar eenvoudige maatregelen volstaan.
- Zet vorstgevoelige potten tegen een muur op isolerende platen of leg noppenfolie om de pot heen.
- Bind rietenmatten of fleece rond mediterrane struiken (olijf, citrus) bij harde nachtvorst.
- Voor wie in een winderig poldergebied woont: gebruik windschermen of verplaats grote potten naar een beschutte hoek.
3. Plant blote wortel (rootball) bomen en struiken
December is prima om bladloze bomen en struiken met kale wortel te planten, zolang de grond niet bevroren is. De wortels krijgen de tijd om zich te vestigen voordat het voorjaar ontluikt.
- Maak een ruime plantkuil en voorkom luchtzakken door goed aan te trillen na planten.
- Gebruik een wortelstimulator of compost bij het vullen om wortelgroei te stimuleren.
- Koop bij lokale kwekers of tuincentra zoals Intratuin of uw vertrouwde buurtkweker — vers is vaak beter dan online aanbiedingen.
4. Snoei gericht — vooral fruitbomen en rozen
Veel loofbomen en struiken zijn nu in rust; dat maakt het snoeien overzichtelijk. Voor fruitbomen is december–januari geschikt, mits het niet streng vriest.
- Verwijder dode en kruisende takken; laat gezonde, open kroonstructuren over voor licht en lucht.
- Bij rozen: lichte snoei en oude, zieke takken weghalen; zware snoei vaak later in winter of voorjaar doen afhankelijk van soort.
- Gebruik scherp gereedschap en maak snijwonden schoon — dat vermindert ziektedruk.
5. Help de fauna: voer vogels en houd water ijsvrij
Vogels en kleine zoogdieren hebben het moeilijk in koude, natte winters. Een eenvoudige voederplek en een klein stukje ijsvrij water maakt een wereld van verschil — en u krijgt directe observatieplezier terug.
- Zet voedersilo’s en vetbollen op veilige plekken, uit de buurt van katten.
- Gebruik verwarmde of druppelende waterbakjes als u vaak vaste ijsvorming ziet.
- Installeer dit seizoen een nestkastje of een eenvoudige insectenhotel: biodiversiteit bouw je nu al op voor volgend jaar.
Deze vijf stappen kosten u weinig tijd, maar geven veel rust en resultaat. Zelf geef ik er de voorkeur aan eerst de bladeren en vogelvoorzieningen te doen — dat levert meteen zichtbare verbetering op in de tuin en humeur.
Heeft u een eigen wintertip of een favoriet hulpmiddel van een lokaal tuincentrum in Nederland? Deel het hieronder of bewaar dit artikel voor uw volgende tuindag.