U gebruikt uw snijplank meerdere keren per dag en denkt dat een snelle afspoeling genoeg is. Helaas: veel snijplanken — vooral die met diepe snijsporen — herbergen meer bacteriën dan u zou verwachten. Dat blijkt uit onderzoek en uit mijn jaren in de keuken: ik heb te veel planken gezien om er nonchalant over te doen.
Waarom snijplanken een broedplaats zijn
Snijplanken krijgen voortdurend contact met rauw vlees, groenten, sap en brood. Messtrepen creëren kleine kieren waar vuil en vocht blijven hangen. In die microklimaatjes voelen bacteriën zich thuis. Sommige studies tonen zelfs dat keukenmaterialen zoals sponsjes en snijplanken hogere bacteriële concentraties kunnen hebben dan oppervlakken in de badkamer.
Welk materiaal is het beste?
- Hout (beuken, eik): absorbeert vocht maar heeft natuurlijke eigenschappen die sommige bacteriën minder lang laten overleven. Goed onderhoud is cruciaal: niet in de vaatwasser en regelmatig behandelen met minerale olie.
- Plastic (polyethyleen): vaatwasserbestendig en makkelijk te desinfecteren. Nadelen: snijsporen worden snel dieper en lastig te reinigen.
- Bamboe: harder dan veel houtsoorten, minder snel groeven, maar kan splinteren bij veel gebruik.
Praktische stappen — wat u nú kunt doen
Volg dit eenvoudige routine; het kost weinig tijd en voorkomt onaangename verrassingen.
- Direct afspoelen na gebruik om etensresten te verwijderen.
- Dagelijkse reiniging: warm water en afwasmiddel, afspoelen en goed drogen rechtop zetten.
- Wekelijkse desinfectie: witte azijn op de plank sprayen of met een doekje overnemen; azijn is mild en veilig voor dagelijks gebruik.
- Diepe reiniging (maandelijks of bij sterke vervuiling): strooi grof zout op de plank, wrijf met een halve citroen en laat even intrekken; spoel na. Dit schrobt en neutraliseert geurtjes.
- Voor plastic snijplanken: gebruik eens in de week de vaatwasser of een verdunde bleekoplossing (ongeveer 1 eetlepel huishoudbleek per liter water), spoel goed na.
- Vervang de plank bij diepe, moeilijk te reinigen groeven — veiligheid boven zuinigheid.
Onderhoud van houten planken — de echte truc
Houten snijplanken leven langer als u ze behandelt. Schuur licht met fijn schuurpapier bij kleine krasjes en smeer ze elke paar maanden in met food-grade minerale olie (verkrijgbaar bij Hema, Blokker of speciaalzaken). Dat voorkomt uitdrogen en scheuren; een droge plank vangt juist meer vuil op.
Praktische voorbeelden uit de supermarktwereld
Ik heb bij klanten in Amsterdam en Utrecht vaak gezien dat men één plank voor alles gebruikt. Handiger is: een setje van twee — één voor vlees, één voor groenten. Bij winkels als Albert Heijn of Jumbo vindt u betaalbare kunststofplanken; voor een duurzame houten plank kijkt u bij lokale vakmensen of Marktplaats voor tweedehands kwaliteitsstukken.
Snelle checklist voordat u kookt
- Is de plank droog en zonder diepe groeven?
- Heeft u aparte planken voor rauw vlees en groenten?
- Is de plank onlangs ingeolied (bij hout)?
Een snijplank is geen onschuldig keukenhulpmiddel. Met een paar extra minuten per week verlaagt u het risico op kruisbesmetting aanzienlijk. Ik raad aan uw planken even kritisch te bekijken — en als u er één vervangt, deelt u dan uw beste vondst hieronder. Wat gebruikt u thuis: hout of plastic?